Είναι εκείνα τ’ αγριόχορτα που δεν γνωρίζεις πόσο πολύτιμα είναι για την υγεία μας!

γράφει ο γεωπόνος/αρχιτέκτονας τοπίου Ανδρέας Μπαρμπούτσης

Η  τσουκνίδα

Είναι γνωστή από την αρχαιότητα στην αντιμετώπιση και την ανακούφιση πολλών ασθενειών. Ο Ιπποκράτης την αναφέρει σε 60 διαφορετικές φυσικές θεραπείες, ενώ ο Γαληνός την συνιστούσε σαν διουρητικό και καθαρτικό. Κατάγεται από την Ευρώπη, φτάνει σε ύψος 50 εκ με 1 μέτρο. Όλο το φυτό έχει τρίχες που περιέχουν ισταμίνη και φορμικό οξύ, τα οποία απελευθερώνονται μόλις ακουμπήσουμε το φυτό. Ο στρατός του Καίσαρα χρησιμοποιούσε τα φύλλα στις εκστρατείες για να προστατευτεί από το κρύο. Αργότερα την ιδιότητα του καψίματος την εκμεταλλεύτηκαν για την αντιμετώπιση των ρευματισμών. Τα φύλλα συλλέγονται το καλοκαίρι και η ρίζα το φθινόπωρο. Την άνοιξη πριν την άνθιση μπορούμε να μαζέψουμε ολόκληρα τα φυτά, θα πρέπει όμως να φοράμε γάντια για να αποφύγουμε τον ερεθισμό. Θεωρείται ότι η εντριβή με φύλλα μολόχας καταπραΰνει τον ερεθισμό στο δέρμα.

Ποιες είναι οι θεραπευτικές της ουσίες

Είναι πλούσια σε βιταμίνες A, C, E, Κ, θειαμίνη, ριβοφλαβίνη, φυλλικό οξύ και καλά λιπαρά οξέα. Αποτελεί ιδανική πηγή φυτικού σίδηρου, ασβεστίου και ιχνοστοιχείων όπως κάλιο, μαγνήσιο, μαγγάνιο, φώσφορο, σελήνιο και ψευδάργυρο. Περιέχει φλαβονοειδή, λυκοπένιο, β-καροτένιο, καφεϊκό οξύ και βεταΐνη, ουσίες με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση ενάντια στις ελεύθερες ρίζες. Θεωρείται ότι η περιεκτικότητα της σε σεκρετίνη, διεγείρει το πάγκρεας για την παραγωγή ινσουλίνης βοηθώντας στη διατήρηση της ευγλυκαιμίας στους διαβητικούς. Η ισταμίνη που περιέχει, προσφέρει ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση σε παρασκευάσματα και τα καταπλάσματα από το φυτό, ικανή να ανακουφίσει συμπτώματα φλεγμονών.

Ποιες είναι οι θεραπευτικές ιδιότητες της;

Η τσουκνίδα θεωρείται βότανο στυπτικό, αποχρεμπτικό, τονωτικό, αντιφλεγμονώδες, αναλγητικό, αιμοστατικό, αντιδιαβητικό, και με διουρητικές ιδιότητες. Πριν όμως σκεφτούμε να την χρησιμοποιήσουμε για θεραπευτικούς σκοπούς τον πρώτο λόγο έχει ο γιατρός μας.

Πως μπορούμε να την καταναλώσουμε

Τα φύλλα, οι μίσχοι κι η ρίζα της γίνονται αφεψήματα. Τη τσουκνίδα ολόκληρη μπορούμε να τη φάμε σε πίτες, σούπες κ.α. Μόλις τη βάλουμε σε καυτό νερό χάνει τις ερεθιστικές ιδιότητες και μπορεί να καταναλωθεί

Στον κήπο

Είναι πολύ ωφέλιμη τόσο για τον κήπο όσο και για τον κηπουρό. Είναι καταφύγιο για τουλάχιστον 120 διαφορετικά είδη ωφέλιμων οργανισμών. Οργανισμών δηλαδή οι οποίοι τρέφονται με  τους βλαβερούς οργανισμούς για τα φυτά μας. Η παρουσία της στον κήπο δείχνει καλή γονιμότητα και επάρκεια αζώτου στο χώμα. Στους γαιοσκώληκες αρέσουν πάρα πολύ τα εδάφη με τσουκνίδα. Είναι άριστο βελτιωτικό κι όταν προστεθεί στο κομπόστ επιταχύνει την κομποστοποίηση. Βοηθάει τα φυτά να αντισταθούν σε διάφορα βλαβερά όπως οι μελίγκρες, οι γυμνοσάλιαγκες και τα σαλιγκάρια όταν ο καιρός είναι υγρός. Τονώνει την ανάπτυξη των φυτών όπως της τομάτας κι όταν βρίσκεται κοντά σε αρωματικά, αυξάνει την ποσότητα των αιθέριων ελαίων όπως το φασκόμηλο, η μέντα και η μαντζουράνα. Επίσης, τα φρούτα που συσκευάζονται σε άχυρα από τσουκνίδα δεν θα μουχλιάσουν και θα διατηρηθούν περισσότερο.

Πως τη χρησιμοποιούμε στο κήπο

Παίρνουμε 100 γρ φρέσκιας τσουκνίδας, τη βυθίζουμε σε 1 λίτρο απεσταγμένου νερού, για να μουλιάσει κι ανακατεύουμε καθημερινά.

1.Μια μέρα μετά από την παρασκευή του, χωρίς διάλυση, δρα σαν εντομοκτόνο.

2. 14 μέρες μετά από την παρασκευή και με διάλυση 1/10, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να επιταχύνει την κομποστοποίηση, για να τονώσει την ανάπτυξη των νεαρών φυτών και για να ενισχύσει τη φυσική τους άμυνα εναντίον αρκετών εχθρών. Θα πρέπει να προσέχουμε να μην ψεκάζουμε τα λάχανα, γιατί η μυρωδιά της τσουκνίδας προσελκύει εκτός από ωφέλιμα και την κάμπια του λάχανου. Επίσης, οι ψεκασμοί να γίνονται το απόγευμα, για να μην έχουμε εγκαύματα. Τέλος, στις τομάτες και τις αγγουριές μας θα πρέπει να ψεκάζουμε στο έδαφος ή στη βάση των φυτών και όχι σε όλη την επιφάνεια τους.

Μάραθος

 Ο μάραθος είναι ένα πολύ όμορφο κι αρωματικό βότανο, που φτάνει σε ύψος 1,5 – 2 μέτρα και καλλιεργείται εδώ και χιλιάδες χρόνια. Οι αρχαίοι έλληνες το έτρωγαν νωπό και το μεσαίωνα χρησιμοποιήθηκε για την απώθηση των εντόμων. Σήμερα το χρησιμοποιούμε στη μαγειρική με διάφορους τρόπους. Τα φύλλα στη σαλάτα, τα στελέχη στο ψήσιμο για να αρωματίζουν το κρέας και το ψάρι και τους σπόρους σαν μπαχαρικό. Το μάραθο περιέχει φλαβονοειδή όπως η ρουτίνη και η κερσετίνη, διάφορους γλυκοζίτες (καμπφερόλη) με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Το πιο ξεχωριστό του θρεπτικό συστατικό του είναι η ανηθόλη, η οποία είναι πτητική. Μελέτες έχουν δείξει ότι η ανηθόλη του μάραθου μειώνει τη φλεγμονή και βοηθά στην πρόληψη της εμφάνισης καρκίνου.

Είναι μια εξαιρετική πηγή Βιταμίνης C εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες και έχει αντιμικροβιακή δράση. Είναι πλούσιο σε φυτικές ίνες, φολλικό οξύ και κάλιο. Ο βολβός του μάραθου μπορεί να συμβάλει στη μείωση των αυξημένων επιπέδων της χοληστερόλης στο αίμα. Επίσης είναι διουρητικό, χωνευτικό επειδή επιταχύνει την πέψη των λιπαρών τροφών, εμμηναγωγό επειδή διευκολύνει και ρυθμίζει τον έμμηνο κύκλο, γαλακταγωγό επειδή διευκολύνει τη γαλουχία με διέγερση της παραγωγής και της έκκρισης γάλακτος στις λεχώνες, αποχρεμπτικό επειδή διευκολύνει την αποβολή των εκκρίσεων. Προφυλάσσει από τη γρίπη, ηρεμεί το βήχα και το άσθμα. Σπασμολυτικό σε πόνους της κοιλιάς και νευρικούς εμετούς. Ανθελμινθικό σκοτώνει τα σκουλήκια και τα παράσιτα του πεπτικού συστήματος. Προλαβαίνει κι ανακουφίζει από τον τυμπανισμό της κοιλιάς και την αεροφαγία και τέλος είναι αφροδισιακό αφού θεωρείται ότι αυξάνει τη σεξουαλική δραστηριότητα. 

Στον κήπο

Το μάραθο είναι ένας από τους μεγαλύτερους συμμάχους στον πόλεμο κατά της μελίγκρας. Είναι το αγαπημένο φυτό της πασχαλίτσας. Δηλαδή ενός από τους σημαντικότερους φυσικούς εχθρούς της μελίγκρας. άλλωστε εκτρέφεται και πουλιέται ζωντανή σε ειδικές συσκευασίες για να εξαπολυθεί σε καλλιέργειες που υποφέρουν από μελίγκρα, αποτελώντας έναν από τα πρώτους τρόπους βιολογικής καταπολέμησης.

Χαμομήλι

 Το άνομα του σημαίνει μήλο της γης κι οφείλεται στο ελκυστικό άρωμα και τη γεύση μήλου. Είναι γνωστό από την αρχαιότητα για τις θεραπευτικές του ιδιότητες στον άνθρωπο. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι το χρησιμοποιούσαν σαν αντιπυρετικό αλλά και στην κοσμετολογία. Στην αρχαία Ελλάδα ο Ιπποκράτης το θεωρούσε ως εμμηναγωγό και φάρμακο κατά της υστερίας. Οι Ρωμαίοι το χρησιμοποιούσαν για να ενισχύσουν τη γεύση στα ροφήματα. Το χαμομήλι είναι πολυετές φυτό. Είναι γνωστό και ως λουλούδι του Αγίου Γεωργίου.  Ευδοκιμεί την άνοιξη σε δροσερά και θερμά κλίματα. Προτιμά ηλιόλουστη θέση αλλά μεγαλώνει καλά και στη σκιά. Θέλει ασβεστώδες έδαφος κι είναι πολύ σκληρό φυτό. Τα άνθη του τα μαζεύουμε μόλις εμφανιστούν, προς το τέλος της άνοιξης και το καλοκαίρι, αμέσως μόλις δούμε ότι τα πέταλα αρχίζουν να κλείνουν προς τα κάτω. Τα αποθηκεύουμε αποξηραμένα σε αεροστεγή βάζα. Μπορούμε ακόμα, να τα καταψύξουμε για περισσότερους από 6 μήνες. Γενικά, το χαμομήλι είναι αντιβακτηριδιακό, σπασμολυτικό, μειώνει τις φλεγμονές και προστατεύει από την σήψη.

 Στον κήπο

Όταν φυτεύεται κοντά σε μέντα της αυξάνει τα αιθέρια έλαια. Μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε για την απολύμανση των σπόρων, και την τόνωση της βλαστικότητας, βυθίζοντας 3 – 4 γρ άνθη σε 1 λίτρο νερό όπου μουσκεύουμε τους σπόρους για 15 λεπτά. Επίσης επιταχύνει την κομποστοποίηση και είναι κατάλληλο για την αντιμετώπιση μυκητολογικών  προβλημάτων.